Hanefi Mezhebine Göre Öşür ve Haraç Arazisi

Hata Bildir
Soru

Lütfen bu sorunun neden hata bildirilmesi gerektiğini kısaca açıklayın.

Hata Bildir
İptal Et

ÖŞÜR VE HARAÇ ARAZİSİ

S.1. Ölü bir araziyi ihya etmenin hükmü nedir?

C.1. Ebu Yusuf’a göre, ölü bir arazi ihya edildiğinde konumuna bakılır, haraç arazisi dahilindeyse haraç, Öşür arazisi dahilindeyse öşür arazisi olarak kabul edilir. Ebu Yusuf nezdinde bütün ashab-ı kiramın ittifakıyla, Basra arazisi Öşür arazisidir.

Muhammed’e göre, kazdığı kuyu, çıkardığı güze veya Fırat, Dicle gibi, kimsenin tasarrufunda bulunmayan büyük nehirlerin suları ile sulama yarak ihya edilen arazi Öşür arazisidir. Melik ve Yezdecird kanallan gibi, acemler tarafından açılan küçük kanallarla sulayarak ihya edilen arazi, haraç arazi sayılır.

Imam Ömer Irak ahalisine, her altmış arşınlık sulu araziye, bir sa’ ile bir dirhem olan, bir haşimi kafizi mahsul vergi olarak uygulamıştır. Yaş meyveli (karpuz gibi) altmış arşınlık yerden beş, arası sık üzüm ve hurmalıkların altmış arşınından on dirhem vergi almış ve takdir etmiştir.

Diğer sınıflarda arazinin durumuna göre vergi konulur, yüklenen haracı verecek nitelikte değilse, imam imkânlı dereceye çekmelidir.

S.2. Haraç arazisi bir afete uğradığı takdirde hükmü ne olur?

C.2. Haraç arazisini su basar veya susuz kalır yahut ziraata herhangi bir semavi afet isabet ederse, işleten vatandaşlardan haraç alınmaz. Arazi sahibi keyfi olarak işletmezse haracı vermek zorundadır.

S.3. Haraç verenlerden birisi Müslüman olursa haracı düşer mi?

C.3. Haraç verenlerden birisi Müslüman oldugunda haracı aynen alinir. Müslüman zimmiden haraç arazisini satın alabilir ve ondan sonra arazinin haracı Müslüman’dan alınır.

Haraç arazisinden çıkan mahsulün öşrü yoktur.

S.4. Haraç kaç çeşittir?

C4. Haraç iki çeşittir.

a)Ahalinin rızası ve sulh yoluyla konan haraç, yapılan ittifaka göre takdir edilir.

b)Kafirlere galip geldiğinde imam tarafından başlatılan haraç, serveti açık zenginlere senede kırk sekiz dirhem yüklenir ve her ay dört dirhem alınır. Orta halliye yirmi dört dirhem, her ay iki dirhemi tahsil edilir. Çalışan fakire on iki dirhem yüklenir, her ay bir dirhem alınır.

S.5. Haraç kimlerden alınır?

C5. Haraç, acemlerin kitaplı, atesperest ve putperestlerinden alınır.Arap putperestlerinden ve irtidad eden Müslümanlardan kabul edilmez.

Kadın çocuk, topal, iki gözü kör çalışamaz fakirden ve halka kanışmayan rahiplerden haraç alınmaz. Geçmişte haraç borcu bulunan birisi Müslüman olursa borcu düşer. Iki senelik haraç toplandığında, bir sene lik haraç alınır.

S.6. İslam diyarında gayrimüslimlere mabet inşa etmenin hükmü nedir?

C.6. İslâm diyarında yeni bir kilise veya havra yapılamaz. Ancak eskileri yıkıldığında yenilenebilirler.

S.7. Müslüman ile gayri müslim birbirinden ayırt edilmeli midir?

C.7. Zimmileri Müslümanlardan ayırmak için, elbise, merkep, eyer ve feslerinde ayrı olmaya zorlanırlar. Ata binemez ve siláh taşıyamazlar.

S.8. Cizye ödemekten men olanın hükmü nedir?

C.8. Haraç vermekten men olan veya bir Müslüman oldüren yahut peygamber’e (s.a.s) söven ya da bir Müslüman kadınla zina eden bir zimminin ahdi bozulmaz, ahitler, ancak harp diyarına iltihak etmek veya bir yeri ele geçirip bizimle muharebe etmekle bozulur.

S.9. Mürtetle nasıl muamele etmek gerekir?

C.9. Bir Müslüman Islâm’dan dönerse, kendisine Islâm’ın hakikati anlatılır, şüphesi varsa, giderilir ve üç gün hapse atılır. Müslüman olursa bırakılır, küfründe ısrar ederse öldürülür. Mürtede Islâm arz edilmeden birisinin vurup öldürmesi mekruhtur, fakat katile bir ceza terettüp etmez.

Kadın mürted olursa, öldürülmez, Islam’a dönene kadar hapsedilir.Mürteddin mallan, irtidadından dolayı, muvakkaten mülkünden çıkar, tekrar Müslüman olduğu takdirde iade edilir, mürtet olarak ölür veya öldürülürse, Müslümanken kazandığı Müslüman värislerine, irtidad dan sonra kazandığı da ganimet olur.

Mürtet olarak harp diyarına kaçar ve hâkim de kaçtığına dair huküm verirse, müdebbir ve ümmü’l-veledleri azat olur. Borçlarının zaman ni derhal gelir. Müslümanken kazandığı, Müslüman vârislerine intikal eder, Islam dönemindeki borçları o zamanın kazancından verilir. Irtidad dönemindeki borçları da, bu dönem kazandığından verilir. Irtidad halinde iken sattiğı, aldığı veya tasarruf ettiği mallar muvakkaten durdurulur. Müslüman olursa hepsi caiz olur, mürted olarak ölür, öldürülür veya harp diyarına kaçarsa batıl olur.

Harp diyarına iltihak etmesine hüküm edildikten sonra Müslüman olarak Islam diyarına dönerse vârislerinin elinde bulduğu malını geri alır. Mürtet kadın irtidad döneminde yaptığı tasarrufları caizdir.

S.10. Tağleb kabilesinden cizye nasıl alınır?

C.10. Tağlep kabilesinden olan Hıristiyanların malından, Müslümanlardan alınan zekâtın iki misli alınır, ayrıca kadınlarından da haraç alınır. Ancak çocuklarından alınmaz.

Imam, haraçtan, Talep kabilesinin mallarından, muhariplerin imama hediye ettiğinden ve cizyeden elde edilen malların hepsini Müslümanların sosyal hizmetlerine sarf eder. Sınır güvenliğinde, köprü yapıminda kullanılır, hakimlere, zekâti toplayan personele ve âlimlere yetecekleri kadar verilir.

Savaşçılar ve çocuklarının erzakları da bu maldan verilir.

Kolay Hanefi Fıkhı Soru Cevaplı
İtisam Yayınları

0
Hoca 1 ay 0 Cevap 27 Görüntüleme

Bir cevap bırakın

Captcha Captcha'yı güncellemek için resme tıklayın.