Allah’ın isimlerinden el Basir ne demek

Bildir
Soru

Lütfen bu sorunun neden bildirilmesi gerektiğini kısaca açıklayın.

Bildir
İptal

BASIR

البصير

Allah’ın isimlerinden (esmâ-yi hüsnâ) biri.

“Basîr”, “her şeyi gören” demektir. Kur’ân-Kerim’de kırk bir âyette Allah’a atfedilen “basîr” ismi çoğunlukla Allah’ın kullarını ve onların yaptıklarını gördüğünü ifade etmek için kullanılmıştır (mesela bk. el-Bakara 2/233; Âl-i İmrân 3/20; el-Enfâl 8/72). Bununla birlikte “O her şeyi görür” (el-Mülk 67/19) buyurularak, var olan her şeyin Allah tarafından görüldüğü de net bir şekilde ifade edilmiştir. “Basîr” ismi Hz. Peygamber tarafından da Allah’ın isimleri arasında sayılmıştır (Tirmizî, “Daavât”, 82; İbn Mâce, “Duâ””, 10).

Allah’ın görmesi insanların ve diğer yaratılmışların görmesinden bütünüyle farklı olup mahiyeti
bilinemez. İnsanlar ve diğer yaratılmışlar ancak göz vb. organlar vasıtasıyla görebilirler. Bu organlar ise mutlak bir görme değil, sınırlı bir görme gücü verir. Bu yüzden insanlar ve diğer yaratılmış varlıklar sınırlı bir görme gücüne sahip olup sadece belirli şartlar altında belirli şeyleri görebilirler. Söz gelimi insan karanlıkta ve aşırı aydınlıkta göremez, uzakta olanı ve gizli olan şeyleri göremez. Oysa Allah görmek için göze ya da göz benzeri bir organa ihtiyaç duymadığından, O’nun görmesini sınırlandıran hiçbir engel yoktur. Nitekim Allah’ın görmesinin, insanın aklının kavrayamayacağı derecede mükemmel bir mahiyette olduğuna dikkat çekmek için Kur’ân-1 Kerim’de şöyle buyurulmuştur: “Göklerin ve yerin gaybını (bilinemeyen ve görülemeyenleri) bilmek Allah’a aittir. O, öyle güzel görür, öyle güzel işitir ki!” (el-Kehf 18/26). Bu sebeple Allah, her şeyi en ince ayrıntısına kadar görür. Karanlıkta da, aydınlıkta da aynı şekilde görür. Uzakta ve yakında olan şeyleri eşit derecede görür. Açıkta olan şeyleri gördüğü gibi gizli olan şeyleri de görür. Karanlık ya da aydınlık, uzaklık ya da yakınlık, açıklık ya da gizlilik O’nun görmesine hiçbir şekilde engel olamaz. Allah her şeyi aynı anda görür. Bir şeyi görmesi aynı anda başka bir şeyi görmesine engel değildir.

Basar (görme) Allah’ın ezeli sıfatlarından biridir. Allah’ın “basir” oluşu, O’nun gerçek ve hak ilah oluşunun bir gereğidir. Zira gerçek bir ilah, mahlukatı üzerinde hâkim olandır. Hâkim olmanın yolu ise mahlukat hakkındaki her şeyi bilmek ve görmekle mümkündür. Bu yüzden “basir” ismi (ve onunla birlikte Allah’ın her şeyi işittiğini ifade eden “semi” ismi) Allah’ın insanlar ve diğer yaratılmışlar hakkında en ince ayrıntısına kadar bilgi sahibi olduğunun, mahlukatın her an Allah’ın gözetimi altında bulunduğunun bir ifadesidir. İşitmekten ve görmekten aciz bir varlığın, hâkimiyet sağlaması mümkün değildir. Nitekim Hz. İbrâhim putlara tapan babasını hak dine davet ederken onu, “Babacığım! İşitmeyen, görmeyen ve sana hiçbir faydası dokunmayan şeylere niçin tapıyorsun?” (Meryem 19/42) diyerek uyarmıştır. Çünkü gerçek ilah hakkıyla işiten ve görendir. İşitmekten ve görmekten yoksun bir ilah, ancak sahte bir ilahtır.

Allah’ın “basar” (görme) sıfatı ile “ilim” (her şeyi bilme) sıfatı arasında doğrudan bir ilişki vardır. Çünkü “basir” ismi sadece görmeyi değil, aynı
zamanda görülen şeyleri en ince ayrıntısına kadar bilmeyi de ifade eder. Bu yönüyle “basîr” ismi, Allah’ın her şey hakkında bilgi sahibi olduğunu ifade eden “alim”, her şeyin iç yüzünden haberdar olduğunu ifade eden “habîr” ve her şeyi gözetleyerek bildiğini ifade eden “şehîd” isimleriyle anlam yakınlığı içerisindedir. “Basir” isminin yakın ilişki içerisinde olduğu bir diğer isim ise, Allah’ın her şeyi işittiğini ifade eden “semi” ismidir. Zira görmek ve işitmek birbirini destekleyen niteliklerdir. Görme ve işitmeye dayalı bilgi, daha kuvvetli ve kesin bir bilgidir. Kur’ân-1 Kerim’de de bu iki isim on yerde birlikte zikredilmekte ve bu iki özellik gerçek ilahın vazgeçilmez özellikleri olarak zikredilmektedir (ayrıca bk. ALÎM; HABÎR; SEMİ”; ŞEHÎD).

“Basir” ismi mümine, Allah’ın sürekli kendisini gözetim altında tuttuğunu, açık ya da gizli yaptığı bütün şeylerin O’nun tarafından görüldüğünü hatırlatır. Bunun bilincinde olan bir mümin, yaptıklarına dikkat etmeli, Allah’ın yasakladığı fiilleri işlemekten kaçınmalıdır. Diğer taraftan bir mümin, Allah’ın her bir isminin içerdiği anlam doğrultusunda ahlakını güzelleştirmeye gayret etmelidir. Bu sebeple Allah’ın “basîr” ismini kendisinde yansıtarak, Allah’ın kendisine verdiği görme duyusunu Allah’ın rızası doğrultusunda kullanmalı, haram ve günah olan şeylere bakmamalıdır. Çevresinde gördüğü eşsiz güzelliklerin Allah’ın yüceliğinin ve kudretinin bir eseri olduğu bilinciyle, onlara daima ibretle bakmalıdır. Kaynak: İslam ansiklopedisi Diyanet

3 görüntüleme 0

Cevapla

Captcha Captcha'yı güncellemek için resme tıklayın.